Elektronische vaarkaarten

Veelgestelde vragen

1. Wat is Ecdis?

2. Wat is Inland Ecdis?

3. Wie beslist over Inland Ecdis?

4. Voor welke landen en regio’s is de standaard geldig?

5. Hoe wordt Inland Ecdis gebruikt?

6. Wat staat er op de elektronische kaarten?

7. Wat zijn de voordelen van Inland Ecdis?

8. Prijzen?

9. Wat gaat er nu veranderen?



1. Wat is Ecdis?

Ecdis staat voor Electronic Chart and Display Information System. Het systeem wordt gebruikt in de zeevaart om elektronisch zeekaarten te bekijken, ook ENC’s genoemd: Electronic Navigational Charts. Ecdis is dus de internationale standaard voor de weergave van elektronische zeekaarten.



2. Wat is Inland Ecdis?

Logischerwijze is Inland Ecdis de Ecdis-versie voor de binnenvaart. Inland Ecdis is niet zomaar een kopie van het maritieme Ecdis-systeem, maar het is er wel compatibel mee. Wie de maritieme Ecdis heeft, kan dus ook de ENC’s voor de binnenvaart bekijken, en omgekeerd. Dat is bijvoorbeeld van belang in havens, waar binnenvaartschepen en zeevaartschepen elkaar kruisen, of bij de estuaire vaart.

Dat Inland Ecdis niet gewoon een kopie is, komt door de specifieke vereisten van de binnenvaart. Bruggen en sluizen, bijvoorbeeld, zijn op zeenavigatiekaarten maar heel summier aangegeven, terwijl de binnenvaart uiteraard veel meer details nodig heeft over het uitgebreidere systeem van boeien, verkeersborden en overige signalisatie dat voor de binnenwateren geldt.

Inland Ecdis heeft minstens drie stappen van informatiedichtheid: alles, standaard, en minimum. Vaak kan de gebruiker ook zelf bepalen wat er op het scherm komt en wat niet. Doordat sommige objecten verdwijnen bij het uitzoomen, wordt de kaart niet al te zeer met informatie overladen.



3. Wie beslist over Inland Ecdis?

De Inland Ecdis-standaard wordt vastgelegd door de Inland Ecdis Expert Group. Dat is een Europese groep van sofwareleveranciers, overheden en technici. Zij leggen een voorstel voor dat dan moet worden goedgekeurd door:

  • de Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR),
  • de Donaucommissie (DC),
  • de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (UN/ECE),
  • de Europese Commissie,
  • de International Hydrographic Organisation (IHO).

De Europese Commissie heeft beslist dat de overheid eigen elektronische kaarten beschikbaar moet stellen voor minstens de bevaarbare waterlopen van klasse Va en hoger. Dat is nu in Vlaanderen gebeurd (zie hieronder).

Ze heeft ook bepaald dat de ENC’s en de apparatuur die worden gebruikt in navigatiemodus, officieel gekeurd moeten zijn. Alleen wie de ENC’s in informatiemodus raadpleegt, heeft geen officieel gekeurde kaarten of apparatuur nodig.

Of een bepaald soort apparaat getest en toegelaten is, staat op de website van de CCR: http://www.ccr-zkr.org/Files/ris/ecdis_apagrees.pdf.
Momenteel zijn drie navigatietoestellen toegelaten:

  • de IN Radarpilot 720° van de Duitse firma IN-Innovative Navigation,
  • de Periskal Radar Overlay van de Belgische firma Periskal,
  • de Tresco Radar Overlay van de Belgische firma Tresco Engineering.


naar boven


4. Voor welke landen en regio’s is de standaard geldig?

Het is de bedoeling dat Inland Ecdis dé wereldwijde standaard wordt voor de binnenvaart. Op die manier kan ook worden gegarandeerd dat de ENC’s voor de binnenvaart compatibel blijven met de wereldwijde standaard voor de zeevaart.

Om de Inland Ecdis-standaard zo breed mogelijk toe te passen, richtten Noord-Amerika en Europa in 2003 de Inland ENC Harmonization Group (IEHG) op. Iets later werd ook Rusland lid, en Brazilië volgde in 2007. Binnenkort treedt ook China toe.



5. Hoe wordt Inland Ecdis gebruikt?

Inland Ecdis kan op twee manieren worden gebruikt: als zuivere kaartenviewer (informatiemodus), of om mee te navigeren (navigatiemodus).

In beide gevallen is het systeem niet zomaar een weergave van de elektronische kaart. De gebruiker kan ook achterliggende informatie opvragen over de objecten op de kaart, zoals bruggen, sluizen of andere schepen.

In de informatiemodus werkt Inland Ecdis als een elektronische atlas met extra informatie over de vaarweg. De viewer kan worden verbonden met een gps, zodat de afbeelding van de kaart automatisch zo verschuift, dat het eigen vaartuig zich altijd in het midden van het beeldscherm bevindt. Maar het systeem is niet bedoeld (en ook niet geschikt) om er echt mee te navigeren. In de informatiemodus wordt het kaartbeeld niet gecombineerd met radarbeelden, en het moet ook niet worden gekeurd. Het is wel een krachtig hulpmiddel om de radarbeelden aan te vullen met extra informatie. De viewer kan onder meer worden verbonden met een Inland AIS-transponder, zodat de kaart ook schepen weergeeft die met AIS zijn uitgerust.

In de navigatiemodus projecteert het Inland Ecdis-systeem de elektronische kaart onder de radarbeelden (radar overlay). De apparatuur is officieel gekeurd, en het gps-signaal is voldoende nauwkeurig om een veilige vaart te garanderen.

Er zijn verschillende soorten navigatiesystemen op de markt. Sommige gebruiken één scherm dat kan overschakelen tussen een zuiver radarbeeld en het radarbeeld in combinatie met de elektronische kaart. Andere systemen gebruiken twee of meer schermen: één voor het zuivere radarbeeld, één voor de combinatie met de elektronische kaart, en soms nog een scherm voor bijkomende gegevens.

naar boven

 


6. Wat staat er op de elektronische kaarten?

ENC’s die worden gebruikt om te navigeren, moeten minimum die informatie weergeven om dat veilig te kunnen doen, namelijk:

  • oeverlijn,
  • oeverwerken (kribben en geleidewerken),
  • contouren van sluizen en stuwen,
  • vaargeulgrens (als die voorhanden is),
  • geïsoleerde gevaarlijke plaatsen in de vaargeul onder en boven water, zoals tunnels, bruggen, hoogspanningskabels,
  • tonnen, bakens, lichttekens, verkeerstekens,
  • as van de vaarweg met kilometer- en hectometer-aanduiding.


Daarbovenop hebben de firma’s die de navigatiesoftware op de markt brengen, nog heel wat meer nuttige informatie en hulpmiddelen in het programma geïntegreerd, zoals:

  • bochtaanwijzer,
  • koersrichting van het elektronisch kompas,
  • snelheid van het schip,
  • afstand tot de bodem van het vaarwater, en de veilige diepte voor het schip in de vaarsituatie van dat moment,
  • gegevens van de AIS-transponders,
  • verkeersborden op de wal,
  • namen van bruggen sluizen samen met het juiste marifoonkanaal,
  • alarmsignalen als het systeem obstakels en gevaarlijke gebieden op de vaarroute detecteert,
  • een logboek van de gevaren routes,
  • regelmatige automatische updates van de kaarten.


naar boven


7. Wat zijn de voordelen van Inland Ecdis?

Voor de binnenvaartondernemer heeft Inland Ecdis onmiskenbare voordelen tegenover de vroegere papieren kaarten. De kaarten zijn veel beter up to date en bevatten ook veel meer informatie, wat de veiligheid fors verhoogt. Ook de werkdruk vermindert: alle informatie kan worden verzameld in één systeem, en veel informatie die vroeger manueel moest worden opgehaald, komt nu automatisch op het scherm.

Het systeem biedt ook de mogelijkheid om de meest intelligente of meest economische route uit te stippelen, het kan dan de verwachte tijd van aankomst bij een sluis of losplaats voorrekenen of een zodanige vaarsnelheid aanbevelen dat het schip bij het gunstigste tij een bepaald stuk vaart of de haven bereikt.



8. Prijzen?

De Vlaamse waterwegbeheerders stellen gratis kaarten van de belangrijkste waterwegen ter beschikking die je dan kunt gebruiken in combinatie met een gratis viewer (niet geschikt voor navigatiemodus). Meer info over het downloaden van de kaarten en een gratis viewer vind je op www.ris.vlaanderen.be of www.binnenvaart.be.

Enkele richtprijzen voor de commerciële Inland Ecdis-software zijn de volgende.

  • Voor de basissoftware (viewer) betaal je ongeveer 1.000 €.
  • Voor een pakket van viewer met kaarten van België en Nederland betaal je ongeveer 1300 euro. Met Rijnkaart moet je rekenen op ongeveer 1.700 €.
  • Een installatie met radar overlay komt op ongeveer 4.500 € extra.
  • Een jaarabonnement waarbij je regelmatige updates krijgt toegestuurd van de elektronische kaarten, kost 300 tot 350 €.

De hardware (gps, pc, de radar zelf) is daar niet bijgerekend. Reken op ongeveer 8.000 € voor een volledig systeem met radar overlay als je alles vanaf nul moet inbouwen.



9. Wat gaat er nu veranderen?

De RIS-richtlijn verplicht de overheden om officiële kaarten beschikbaar te stellen voor minstens de vaarwegen van klasse Va en hoger. Sinds 25 mei zijn ook de kaarten van Vlaanderen gratis beschikbaar. Op een paar uitzonderingen na zijn die kaarten in Europa gratis.

Het voordeel van de officiële kaarten is dat er nu een (bijna) volledig Europees netwerk is van coherente elektronische kaartdata die één enkele standaard volgen. De officiële kaarten zijn betrouwbaarder dan de kaarten die tevoren bestonden, want ze zijn gebaseerd op officiële gegevens in plaats van metingen ad hoc.

Voor wie al een Inland Ecdis-systeem heeft, zal er op het eerste gezicht niet zoveel veranderen: ook tevoren gebruikten die systemen al kaarten van de Europese waterwegen. De kaarten zullen wel betrouwbaarder zijn, maar dat verschil zit ‘onder de motorkap’.

Voor wie nog geen systeem heeft, komt er nu een gratis alternatief op de markt (behalve voor kaarten uit bijvoorbeeld Duitsland, die voorlopig nog betalend zijn). Uiteraard hebben die gratis systemen niet dezelfde mogelijkheden als de commerciële producten, maar ze bieden wel een degelijk alternatief voor wie de basis aan boord wil hebben.

 

naar boven

 

Op deze website wordt slechts de mening van de auteur weergegeven.
De Europese Unie noch de vermelde partners
zijn aansprakelijk voor het gebruik dat eventueel wordt gemaakt
van de informatie op deze portaalsite.